سیرتحول خطوط 1

 

                            سير تحول خطوط

 

پيشينه خوشنويسي در ايران :هنگامي كه از خوشنويسي

 

صحبت مي كنيم همواره ذهن آشنايان با تاريخ هنر و

 

باستان شناسي متوجه اين امر مي گردد كه در ايران از

 

روزگار هخامنشي به بعد به هنر خوش نويسي توجه مي

 

شده است دليل روشن آن وجود سنگ نوشته ها و انواع

 

زرين و سيمين آن روزگار است و يا وقتي كه نوشته

 

بلاذري نويسنده ايراني اصل را درباره رسوم دربار

 

ساسانيان مي خوانيم كه او به نقل از ابن مقفع نوشته

 

است كه در درباره ساسانيان نامه هايي كه در امور

 

دولتي نزد پادشاه مي بردند مي بايستي پر پوست سفيد

 

 

نوشته شده باشد و آنرا با زعفران زردگون كرده باشند

 

و گلاب بر آن افشانده تا پادشاه آنرا خوانده تصويب

 

كرده و سپس مهر كند از اين امر آشكار مي شود كه

ادامه مطلب

سیر تحول خطوط2

 

خط كوفي و گسترش آن در ايران :دو شهر بصره و

 

كوفه از اردوگاه نظامي به دو مركز سياسي و مذهبي

 

تقسيم شد و بيشتر ساكنان اين دو شهر مردم شهرهاي

 

حيره و انبار بودند و داراي فرهنگ و تمدن ايراني و از

 

آنها بسياري ايراني بودند و زبان آنها فارسي و برخي

 

سورياني و همين مردم بودند كه بصره و كوفه را

 

به دو مركز فرهنگي تبديل كردند در شهر كوفه بود كه

 

خط مذهبي مسلمانان يعني كوفي بنياد گذاشته شد

 

بررسي خط كوفي نشان مي دهد كه اين خط در شيوه

 

نگارش از خط سورياني كه خط عيسويان ايران بود

 

تاثير پذيرفته است خط سورياني از پيش از دوره

 

ساساني و در عصر اسلام خط علمي مردم عراق و

 

خوزستان بود سرياني هاي مقيم عراق خط خود را با

 

چند قلم مي نوشتند كه از جمله اين اقلام يكي هم

 

سطرنجيلي  بود كه كتاب مقدي انجيل را به آن كتابت

 

مي كردند خط سرياني حتي تا روزگار حمله مغول

 

هنوز در ايران مورد استفاده بود يكي از وجوه و تشابه

 

ميان خط سطرنجيلي و كوفي اين است كه الف

 

ممدوده در وسط كلمات حذف مي شود اين قاعده را

 

در رسم الخط قرانهاي نخستين مي توان مشاهده كرد

 

در اين قرآنها بجاي كلماتي چون الظالمين نوشته مي

 

شود الظلمين و مي خوانند الظالمين وهمچنين الكتاب

 

كه الكتب و مالك كه ملك نوشته مي شود اين خط

 

همراه با گسترش اسلام به شرق و غرب رفت و خط بين

 

مسلمين گرديد و در هر سرزمين بتناسب فرهنگ و

 

نمدن ان سرزمين تحت تاثير خط محلي قرار گرفت و

 

شيوه هاي تازه در آن پديد آمد كه بنام همان شهر يا

 

كشور مشهور گرديد و به همين سبب كوفي از حيث

ادامه مطلب

سیرتحول 3

 

۲- شهيد بلخي ، ابوالحسن بن شهيد بلخي شاعر و متكلم و

 

حكيم و استاد نامور كه به روزگار خود مقامي والا داشت تا

 

جايي كه رودكي در سوگ او چنين گفته است كاروان شهيد

 

رفت ازپيش وانما وانما    رفته گير و مي انديش از

 

شمار دو چشم يك تن كم   و از شمار فرد هزاران بيش

 

3- عضداادوله ديلمي  كه پنجمين پادشاه آل بويه و شاعري

 

توانا بود و در خوشنويسي شهرت داشت وي از شاگردان برادر

 

ابن مقله بشمار مي آيد .

ادامه مطلب

سیر تحول خطوط 4

 

صفوي

 

علاالدين تبريزي :علاالدين محمد شمس الدين محمد حافظ

 

تبريزي مشهور به ملا علي بيگ از استادان معروف اقلام سته و

 

ثلث نويسان نامدار است در مورد او نوشته اند كه مردي با

 

فرهنگ و داراي كمالات بسيار بوده سفري به هند كرد .

 

خوشنويسان نامداري چون علي رضا عباسي –عبدالباغي

 

تبريزي –حسن زرين قلم از شاگردان او بودند از آثار بزرگ

 

او كتيبه هايي در كمسجد معروف صاحب الزمان و مسجد

 

جامع تبريز و مسجد اصفهان است همچنين قطعات و كتابهايي

 

از دست نوشته هاي او در كتابخانه ها و موزه هاي مهم ايران و

 

جهان باقي است تاريخ  فوت او را هيچ يك از تاريخ نويسان

 

ثبت نكرده است اما آنچه مسلم است تا سال 1001 هجري

 

زنده بوده است .

 

ادامه مطلب

سیر تحول خطوط 5

نستعليق  

 

از آن گاه كه خط حجازي وارد سرزمين ايران گرديد تلاش

 

مردم ايران براي تبديل اين خط ، خطي كه داراي سهولت

 

خواندن و نوشتن باشد و از معيارهاي زيبايي نيز بر خوردار و

 

جنبة هنري در آن رعايت شود كوشش دامنه داري را آغاز

 

كردند و سدهاي پي در پي اين كوشش ادامه داشت اين تلاش

 

ادامه مطلب