فلک‌ الافلاک قلعه‌ای‌ تاریخی در مرکز شهر خرم‌آباد در استان لرستان است. فلک الافلاک با نام قلعه دوازده برجی هم شناخته می‌شود. قلعه فلک الافلاک بر فراز تپه‌ای مشرف به شهر خرم آباد و در نزدیکی رودخانه خرم آباد قرار گرفته و چشمگیرترین اثر تاریخی و گردشگری درون شهر خرم آباد است.
این قلعه با نام‌های گوناگونی در طول زمان شناخته شده است. دژ شاپورخواست، قلعه خرم آباد، دوازده برجی و کاخ اتابکان از آن جمله‌اند. قلعه خرم آباد از دوره قاجار به بعد با نام فلک الافلاک ضبط شده است. با توجه به اینکه ممکن است دوازده برجی، اشاره‌ای به دوازده برج فلکی باشد، ممکن است نام فلک الافلاک نیز از همین جا ریشه گرفته باشد.

فلک‌ الافلاک دارای هشت برج دو حیاط مستطیل شكل می باشد. ارتفاع بلندترین دیوار تا سطح تپه 5/22 متر و مساحت كلی آن 5300 متر مربع است. پلان بنا به صورت هشت ضلعی نامنظم است. ورودی آن در جبهه شمالی و در برج جنوب غربی ساخته شده است كه عرض آن 10/2 و ارتفاع آن 3 متر است. در ساخت این بنا از مصالحی چون خشت، آجر،‌ سنگ و ملات استفاده شده است.
از زمان برپایی بنا در عهد ساسانی تا دوره های متاخر الحاقاتی به آن اضافه شده است (به خصوص در دوره صفوی و قاجاری). این اثر همان دژ معروف شاپورخواست می باشد كه در تاریخ ذكر شده است. از قرن ششم هجری پس از ساخته شدن شهر جدید خرم آباد این قلعه نیز بنام خرم آباد معروف شد. احتمالا نام فلك الافلاك در دوره قاجار بر آن اطلاق شده است.

این بنا به شماره 883 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و اكنون به عنوان موزه باستانشناسی، مردم شناسی و آزمایشگاه مرمت اشیا و چایخانه سنتی از آن استفاده می شود

+ نوشته شده توسط مرتضی دلاوری در چهارشنبه سوم اردیبهشت ۱۳۹۳ و ساعت 10:3 |