تل ارپاچيه 5/5 متر ارتفاع  عمق لايه ها باستاني 5/10 و 10 طبقه استقرار و در سال 1930تا 1931 ملوان  و رز حفاري كردند .

قديمي ترين آثار فرهنگ حلف را در ارپاچيه داريم 6-10  حلف     و 1-5    عبيد

خانم پركينز دوره حلف را به سه دوره قديم   10         ميانه 7و8و9     و جديد 6

سفال طبقه 10 حلف داراي تزئين چند رنگ قرمز و سياه

ظروف معروف به خامه گيري را دوره قديم حلف در ارپاچيه داريم .ويژگي ظروف بدون تزئين حلفي  كف حلقوي و اوله كوتاه در دوره قديم حلف عموما ظرف ها در بدنه خارجي داراي تزئين به صورت رديف نقش در ميان دو نوار افقي و در دوره قديم 10 علاوه بر آن نقوش هندسي مسبك جوان پرنده رايجتر ين نقش مسبك حلفي سر گاو عمودي و فرم رايج سفالها دوره مياني حلف 7تا 9 ساغرهاي پايه كوتاه و با پايه تو خالي و عمده نقش ها نقش كنده و نقش اندازي در تمام سطح نوارهاي پهن در گردن   و چهار سر گاو افقي 

سفال جديد حلف طبقه 6 تزئين چند رنگ معمولا 2 رنگ قرمز و سياه و يا سفيد و زيباترين سفال بين نهرين سفال حلف طبقه 6 – شاخصه معماري حلف تولوس كه در دوره مياني طبقات 7 تا 10 در طبقه 8 به تولوس راهرويي مستطيلي اضافه مي شود و كاملترين تولوس طبقه 8 و خانه سوخته دوره حلف در ارپاچيه در طبقه 6 .

پيكركهاي حلفي   طبيعي و نيمه مسبك و مسبك .و پيكركهاي حلفي عمدتا زن  و تماما نقاشي شده برجستگي بيشتر اندام هاي زنانگي .

اولين نمونه بدل چيني را در ارپاچيه از فرهنگ حلفي داريم به صورت مهر .

مهر با نقش گراز و گل روزت  فرهنگ حلف دوره جديد شبيه مهرهاي عبيد و كاربرد مهر به عنوان بيان مالكيت اولين بار در حلف .

رايجترين شكل مخروط ناقص در سردوك هاي حلفي و در خانه سوخته در ارپاچيه 6 مربوط به فرهنگ حلفي چهار قطعه فلز داريم .كه يك قطعه سرب 3 قطعه مس به صورت مفتول و سنجاق .

تپه گارا شمال غرب دجله ارتفاع 25 متر 20 طبقه طبقه بيستم مربوط به فرهنگ حلف

گارا 20 و حسونا 6-10 و نينوا c2

چغار بازار معرف شاخه غربي فرهنگ حلفي 12-15 حلف قديم

 طبقه 12 داراي ساغرهاي پايه دار شاخصه حلف مياني

در منطقه آموك در سوريه سفال منقوش چند رنگ عبيد را داريم

تل براك ارتفاع 40 متر ملوان معرف شاخه غربي فرهنگ حلف

تل حلف كه در تل حلف آثار حلف قديم را نداريم معرف شاخه غربي حلف

تل اسود  ملوان سفال آن مشابه b 2 نينوا

كاركمش با سفال هايي با نقش سرگاو عمودي حلف قديم

تل مفش  ملوان شاخه شرقي موصل  حلفي

در نوزي  آثار حلفي داريم شاخه غربي حوزه خابور

سامره جنوبي ترين منطقه با آثار حلفي

فرهنگ عبيد شروع شهرنشيني در بين نهرين و شاخصه توليد بيشتر – ايجاد نظامات اجتماعي  - معبد – عبيد حد فاصل حلف و آغاز ادبيات .

جارمو -  شمشارا – حسونا – سامره – حلف – عبيد – آغاز ادبيات

تپه عبيد غرب شهر اور و اولين بار لئوناردو  وولي و داراي تزئين هندسي  سبز و قهوه اي و سياه   وولي با حفاري در اور سه مرحله براي سفال عبيد بيان نمود  ولي هيات عراقي در اريدو چهار مرحله براي سفال عبيد بيان كردند .

عبيد 1      اريدو 15-18

عبيد 2    حاجي محمد  12-14 

عبيد 3   كلاسيك  8-11      حسوناي 6 به بالا

عبيد 4 يا نو 6-7 داراي فرهنگ عبيد

اريدو يا همان ابوشهرين كه اولين بار توسط تايلر بررسي شد معاون كنسول بريتانيا و 1918 بررسي كمپل تامسون و هال  در سال 1925 مشخص شد سفال اريدو از نوع سفال عبيد است و 1965 حفاري فواد صفر و استون لويد .در طبقه 10 اريدو خانه هايي با ديوارهاي ني و  وزنه گلي براي تور ماهيگيري داريم  طبقه 12 داس تركيبي  سفال و گل ميخ هاي گلي و ظهور سفال كلاسيك بر اساس گزارشهاي تايلر  و هال آثار رنگ را در ديوارهاي اريدو داريم . اريدو شامل 18 طبقه است كه 6-18 فرهنگ عبيد با ضخامت 12 متر و قديمي ترين معبد اريدو طبقات 15-18 در طبقات 14-12 فقط اثر داغ بنا را داريم .طبقه 16 كاملترين معبد در بين نهرين و طبقه 15 استفاده از خشت با اثر انگشت مانند سيلك طبقه 11 مرحله جديد تكامل فرهنك عبيد و ساخت معابد سه قسمتي و طبقه 10 فقط مصطبه معبد داريم .طبقه 9 ظهور پله براي ورود به معبد معابد طبقات 11و 10 و 9  معابد سه گانه    گارا 13

طبقه 8 پشتيبان صليبي و ظرف ماهيگيري فلافن 2 سر قير اندود طبقه 7 نرده براي پلكان و مكان تظهير و طبقه 6 رعايت قرينه سازي عدم وجود ورودي مستقيم به معبد .

سفال عبيد

سفال عبيد 1 يا اريدو   15-18 تك رنگ

عبيد 2  يا حاجي محمد   12-14  پر نقش بودن سفال و جاي خالي ندارد و نو آوري استفاده از رنگ بنفش تيره .

عبيد 3 كلاسيك 8-12  ظهور سفال كلاسيك در طبقه 12 و داس سفالي 12

ظروف ماهيگيري  عدسي شكل ولوله بلند و دهانه باز ظروف دسته سبدي

طبقات 9-8 ظهور كاسه هاي زنگي شكل با ديواره نازك و در طبقه 9 شاخ هاي گلي  ميخ هاي كج  سفالي

ظروف ماهيگيري اولين بار در طبقه 13 داريم اما ساخت و استفاده  از آن در طبقه 12 رواج يافت .

در تپه گارا در طبقات 19-17 ظرف ماهيگيري را داريم يعني بعد از حلف

 عبيد 4 يا نو    6-7

ظهور سفال اروك تزئين محدود فقط در خارج ظرف آثار چرخ بطني

 در گورستان اريدو يك بلم گلي بدست آمده و پيكرك مرد  ويژگي پيكرك اريدو مرد عريان و الهه مادر نيست .دندانهاي مردم اريدو كاملا سائيده شده  هيچ اثر فلزي از اريدو  نداريم و مشخصه مصالح معماري   خشت هاي پلانو كانوكس

اور در 30 كيلو متري اريدو   و  وولي  او را به سه دسته تقسيم كرد .

اورعبيد   I         اورعبيد II           اور عبيد III

اور عبيد 1  طبقه 13 اريدو                 اور عبيد 2  طبقات 6-8  اريدو      اور عبيد 3 كه يك قطعه مس چكش كاري شده و قلاب ماهيگيري داريم شناخت و استفاده از فلز مس در اواخر دوره عبيد صورت گرفت .

تل عبيد 7 كيلو متري غرب اور

واركا همان اروك يا ارخ تورات  و شامل سه قسمت   اداري  مسكوني و قبرستان

اولين مرحله تكامل در اغاز ادبيات و آثار عبيد را در اروك تحتحاني داريم در لايه X اروك اثر مهر با نقش اهو

 عبيد  ارپاچيه نينوا  گارا   تل باك

اولين ساكنان اروك داراي فرهنگ عبيد

در زير معبد آنو 18 طبقه استقرار و 19 متر ضخامت لايه و اثار 14-18  دوره اروك

آثار دوره عبيد در واركا  اوريدو    6-8    و اور عبيد 2 و 3

سفال مشخصه آغاز ادبيات كاسه لبه واريخته و اولين نمونه كاسه لبه واريخته در طبقه 12 واركا

طبقه 8 واركا ظهور چرخ سفالگري

ريد شرقي داراي آثار اواخر عبيد و كلات حاجي محمد   آثار عبيد

 راس العميه   حفار استروناخ  5 طبقه و در ان تكامل سفال حاجي محمد تا عبيد جديد

تل اقير  فواد صفر و استون لويد و معبد نقاشي شده

عبيد جديد   6-8 اريدو ويژگي سفال عبيد جديد نقش پرنده  ماهي بزكوهي

در شمال بين نهرين بعد از دوره عبيد دوره گارا شروع مي شود و مشخصه آن سفال خاكستري و در جنوب بعد از دوره عبيد  دوره اروك شروع مي شود و مشخصه سفال اروك سفال لبه واريخته است .

تپه واركا شرق نينوا اسپايزر و توبلر 20 طبقه استقرار و طبقه 13-20 همزمان با فرهنگ عبيد و قديمي ترين تولوس در واركا در طبقه 20 ويژگي معماري مذهبي شمال بين نهرين پلان گرد يا تولوس طبقه 19 سفال كاسه زنگي شكل بدنه نازك و طبقات 17-19 سفال ظرف ماهيگيري برابر با اريدو 13

 و طبقه 13 گارا و 16 اريدو

نينوا تپه كويونجيك  و نينوا IV   وارد آغاز ادبيات و سفال واريخته

حسونا طبقه فوقاني آن مشابه سفال عبيد كلاسيك و سفال واريخته ابتدا در جنوب بين نهرين

قديمي ترين روستا در شمال بين نهرين 6 هزار سال ق م و قديمي ترين روستا در جنوب 4 هزار سال ق م

و اولين روستا در ايران 7500 ق م

جارمو حسونا    مس و سنگ  قديم   سامره حلف  مس و سنگ ميانه و عبيد مس و سنگ

جديد

 محوطه حسونا داراي چهارده دوره فرهنگي و 15   لايه فرهنگي .

حسونا     نينوا b2    a2    سه متر

حلف   نينوا c2   عبيد  و دوره سوم نينوا  III

فرهنگ حسونا را در  حسونا   نينوا  ارپاچيه و سامره  متارا v و چغار بازار 13-15

حسونا Ia خمره هاي آذوقه  سفال كوزه شير  فاقد معماري و كج بيل

Ib استاندارد عتيق  خمره گلابي شكل و Ic  ظهور سفال كنده و استاندارد منقوش

فرهنگ حلف در حسونا

ترتيب حيوانات اهلي شده  سگ بز گوسفند خوك و گاو

گندم آبي و كتان  ويژگي محوطه سامرا در لايه IV تل السوان  معبد داريم

مصالح حسونا چينه و پشتيبان و حسونا III هماهنگي در معماري و حسوناي IV بازسازي بناها و حياط و در حسوناي اتاق ها داراي سكو هستند و براي استحكام خمره ها آذوقه در حسونا داخل خمره را قير يا گچ اندود مي كردند .

تل المغير توسط تايلر بررسي شد .

در ارپاچيه و گارا مهره هايي با نقش سگ داريم

اولين فلز شناخته شده مس  واولين آلياژ برنز  و آخرين فلز دوران پيش از تاريخ  آهن

در درجه 400 سفال بدست مي ايد و 800 نخودي و 1000 خاكستري و بالاتر از 1000 سفال شيشه اي