انسان هومو ها پيلوس ساخت ابزار كرد
اولين حفاري هاي مربوط به پارينه سنگي ايران توسط كالتون كون در غارشكارچيان در بيستون
غار تمتمه در اروميه و خونيك بيرجند و هوتو و كمربند و علي تپه
مطالعات رسوب شناسي زاگرس مركزي توسط لوين –دانيل و بروكس
مطالعه گرده شناسي زري وا هنري رايت
هنري لويس انسان براي اهلي كردن گياه از آتش استفاده كرد
فرضيه واحه ها يا فرضيه زيست محيطي چايلد تكامل ارگانيك و پيشرفت فرهنگي
فرضيه مناطق هسته اي بريدوود تاثير گرفتن از هارلدييك و فرضيه بريدوود بر محيط طبيعي مناسب گياه و حيوان كافي و گسترش سطح فرهنگ استوار است
در حاجي فيروز تدفين صندوق داريم
فرهنگ حاجي فيروز مشابه حسونا
فرضيه آب و وهوا و رابطه آن با آغاز كشاورزي هانري رايت و وان رايت
فرضيه جمعيت شناسي در اختراع كشاورزي بوسراب ، اسميت و يانگ طرفدار اين نظريه هستند
فرضيه مناطق حاشيه اي يا توازن بينفورد و فلانروي و بحران غذا را موجب اختراع كشاورزي مي دانند .
130 متر مربع تپه آسياب حفاري شد و مطالعه بر روي استخوان هاي تپه اسياب توسط بوكني
200 متر مربع يعني 20 درصد گنج دره حفاري شد و خانه هاي دو طبقه D گنج دره و خمره ذخيره اذوقه
حاجي فيروز هم افق با حسنلوي 10 و حاجي فيروز درهاي خانه ها از سمت شرق است به دليل بادهاي غربي
دالما هم افق با حسنلوي 9و در دالما و يانيق افراد بالغ را خارج از محل سكونت دفن مي كردند و سفال دالما تا حوزه هاي سفال حلف نفوذ كرد
سفال پيزدلي هم افق با عبيد
مطالعات دانه هاي گياهي دوره بزمرده توسط هل باك و يك سوم بزها در بزمرده به سن 3 سالگي مي رسيدند و گوسفند اهلي شده را در بزمرده داريم تعداد ب بيشتر است و 3 درصد غلات بزمرده از دانه هاي كشت شده بودند و بز و گوسفند 67 درصد رمه هاي حيواني را تشكيل مي داده و 25درصد سم داران وحشي شكار شده و 15 درصد رژيم غذايي دانه هاي علف هاي وحشي و نه دهم10/9 دانه ها در بزمرده دانه علفهاي وحشي و سبزيجات كوچك
بزمرده 6700-7500 علي كش 6300- 67000 محمد جعفر 6000- 6300
40 درصد بزها در دوره علي كش به سن 3 سالگي مي رسند و 2 درصد سنگ ابسيدين و سبدهاي قيراندود شده دوره علي كش
علي كش و جارمو تحتاني و گوران TUV
پي قلوه سنگي محمد جعفر و افزايش نسبت گوسفند به بز و مته ها و خراشنده ها از ابزارهاي مهم دوره محمد جعفرو همچنين ساخت سفال وسعت روستاي علي كش در دوره محمد جعفر يك هكتار
دوره سبز 5000-5200 ق م
دوره خزينه 4800-5000 ق م
مهمه 4600-4800 ق م
فرخ 4400- 4200 ق م
ابعاد روستا دوره خزينه 2 هكتار ايزارهاي ميكروليتي و ابسيدين نداريم
تپه تولايي در چهار كيلومتري شرق كرخه
روستاهاي اوليه جعفراباد را در جوي و چغاميش و بنه فضلي داريم
استقرار دوره جعفراباد 4800-5000 ق م
الگوي جوامع قبيله اي ايلمان سرويي و جوامع رتبه اي مورتون فرايد
انتقالي كلكولتيك دوران تحول و پويايي ساكنان فلات مركزي توليد سفال ابزارهاي سنگي طبقات اجتماعي ...
جعفراباد روستانشيني اوليه 4800-5000
چغاميش روستانشيني ميانه 4200-4400
قبرشيخان و شوش
چغاميش مركز اداري و معبد بود خانم كنتور
سيلك 5-1I نوسنگي جديد 5500-6000 ق م
سيلك 3-1II انتقالي كالئولتيك 4600-5500 ق م
سيلك 3-1III كالئولتيك قديم
سيلك5-4 III كالئولتيك مياني
سيلك 7-6III كالئولتيك جديد
قديمي ترين استقرار دوران نوسنگي فلات مركزي زاغه كه 1350 متر كاوش شد
تكنيك ساخت سفال در سيلك II ورقه اي دست ساز
در سيلك 5-4III وسعت سيلك
تپه مافين آباد تهران 5 هكتاربوده با جمعيت 5000 نفري
سيلك4 III چرخ سفالگري
مطالعات فلات مركزي با اشميت حصار 11 هزار متر كاوش
تپه قبرستان از دوران كالئولتيك مياني سفال خاكستري داريم
محوطه اريسمان هم افق با سيلك III و IV اواخر هزاره چهارم و سوم و در اريسمان كارگاه هاي صنعتي فلزكاري است
سيلك IV از نظر دكتر ملك آغاز ايلامي مي باشد
وسعت بخش هاي صنعتي تپه قبرستان حدود 2 هكتار و تحتاني قبرستان 4200 ق م
سفال خاكستري اسماعيل آباد بيانگر سفال كورا ارس يا فرهنگ يانيق در فلات مركزي است